E

Elif Şafak

Oysa Çar’ın ordusunun, farklı farklı rütbelerden binlerce askeri otellerde, konserlerde, kabarelerde, kumarhanelerde, lokantalarda, barlarda, kafeşantanlarda, sinemalarda, plajlarda, pavyonlarda ve sokaklarda en olmadık, hiç ummadık işlere dağılmışlardı çoktan. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 42)
*****
“Sırt çantası görmedik.” dedi manikürcü kız, sinemadan çıktığında filmin en önemli ayrıntısını atladığını öğrenen birinin şaşkınlığıyla. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 116)
*****
Hacı Hacı, çocukların televizyon seyretmelerinden pek hoşlanmaz ama illa da seyredeceklerse o saatte birkaç kanalda birden yayımlanan şu abuk sabuk çocuk programlarından ya da en iyisi, çizgi filmlerden birini izlemelerini yeğlerdi.
…
Kimi zaman durumu sineye çekip, ufaklıklar programı seyrederken yıllardır sayısı sabit kalan dört kitabından birini okur; kimi zaman uzaktan kumanda aletini ele geçirip, etrafında vızıldayan tüm itirazlara rağmen bulduğu ilk çizgi filmde ekranı sabitler; kimi zaman da hayal gücünü paralayarak uydurduğu birbirinden zorlama oyunlarla torunlarının dikkatini başka yöne çekmeye çalışırdı. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 125)
*****
Mesela hep aynı saatlerde telefon çalardı; 11:45 civarında, ilk matinenın son dakika seyircileri de yerlerini aldıktan hemen sonra. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 128)
*****
Kardeşlerinin aksine 7,5-Yaşındaki, annelerinin, devasa bir alışveriş merkezinin sinema gişelerinde çalışmaya başlamadan önce gündüzleri anlattığı masalları da hatırlıyor ve bunlarla dedesinin masalları arasındaki derin farkı hissedebiliyordu. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 131)
*****
Niçin şöyle rindane, hatta alkolik şairler; hevaperest hatta düpedüz sapık, hatta ve hatta cani ruhlu yönetmenler falan çıkmıyor? (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 151)
*****
“Türkiye’deki Musevilerden kasvetli yazarlar, derbeder yönetmenler, cemiyet için sakıncalı ressamlar çıksaydı eğer, bizden sonraki kuşaklar, diyelim elli ya da yüz yıl sonra bu durumu neyle açıklayacaklardı biliyor musun? …” (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 152)
*****
Asabi genç bir senarist vardı mesela, Ethelden en az on yaş küçük olmalıydı. Türkiye’deki hiçbir yönetmenle çalışılamayacağına inandığı için illa da Avrupalı ama bilhassa İspanyol yönetmenlere göndereceğini söylediği bir senaryo üzerinde çalışıyordu. Senaryo tamamdı tamam olmasına da filmin sonuna bir türlü karar veremiyordu. Bir kez yemek yemiştik onunla. Başlangıçlardan ara sıcaklara, ara sıcaklardan esas sıcaklara, oradan da tatlı ve kahve faslına geçene kadar devirdiğimiz buzlu rakılar arasında, Ayşin homurdanır, Ethel kıkırdarken ikimiz kafa kafaya verip toplam dört ayrı son biçmiştik filmine. Dördü de gayet çarpıcı görünmüştü gözümüze. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 163)
*****
Spiderman’in Dünya Ticaret Merkezi’nin kulelerinden tepesinde çömelmiş şehri seyrettiği afişi/ (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 163)
*****
Böyle zamanlarda Wittgen stein’ın siyah beyaz fotoğrafı renklenip yüzü pancar kırmızısına boyanır; Selçuk’un karikatürlerindeki minik adamlar hoplaya zıplaya tavanda dolaşmaya başlar; Spiderman incecik bir iplik sarkıtarak bir aşağı bir yukarı tırmanır; Blake’in çizimlerindeki hâleler şifreli mesajlar verircesine yanıp yanıp söner; Carrington’un saçsız büyücüsü kendi suretinde eriyerek kaybolur; Goya’nın öcüsü aniden beyaz çarşaftan çarşafını sıyırıp yüzünü gösterir; fenni sünnetçinin dudaklarında zalimce bir tebessüm belirir; Hygieia’nın memeleri heyecanla inip kalkar; Haydarpaşa tren garında çekilmiş fotoğraftaki suretler silinirdi peyderpey. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 204)
*****
Oysa bir kadını sevip sevmemesi, birinin evinde rahat edip edememesi, okuduğu kitabın yazarını ne kadar ne kadar kaale aldığı, izlediği filmdeki herhangi bir karakterden etkilenip etkilenmemesi, dinlediği şarkıcıları değerlendirişi… onların nasıl öldüklerine dair bilgilerine veya öleceklerine dair sezgilerine bağlıydı.
…
Roman karakterlerinin, film yıldızlarının ulusal ve yerel kahramanların, filozofların, bilimadamlarının ve şairlerin, bilhassa katillerin nerede, nasıl öldüklerini unutmazdı. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 205)
*****
İzlediğimiz yerli filmlerden birinde başroldaki kadın, kenarları iğne oyalı, karbeyaz mendillere kan kusuyor, yıllardır gizliden gizliye sevdiği adamı kız kardeşine kaptırmasına rağmen ikisine de bir şey belli etmiyor ve sonunda verem olup yatağa düşüyordu. Eve gelen doktor ona yakında öleceğini söylediğinde, sarımtırak iğde tozları saça saça gülmüştük. Sefilce gülünçtü film ve bir o kadar gerçekdışıydı; bayat bir zamana ait ve inandırıcılıktan fersah fersah uzaktı. Ekrandaki saçları unla ağartılmış, gözlerinin altı kalemle morartılmış, solgun benizli oyuncunun veremden öleceğine inanmak ne kadar mümkünse, daha altı ay evvel babamızın sirozdan ölmüş olduğuna inanmak da ancak o kadar mümkündü. Filmin sonlarına doğru, yanında kız kardeşimle birlikte çarşıdan döndü annem. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 226 – 227)
*****
Gerçi ufaklıkları bütün gün bir sinema gişesinin içinde nasıl zaptedebileceğini bilemiyor, patronun da hışmından çekiniyordu ama bir gün evvel edindiği bilgilerdin hareketle sabah sabah kayınpederinden tartıştıktan sonra mantıklı düşünemeyecek kadar asabiydi şu anda. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 268)
*****
“Bir kere, gelin sabahtan akşama kadar sinema gişesinde çalışıyor. Hiç vakti yok öyle uzun uzun baklava börek açmaya. Hem vakti olsaydı bile, gene de yapmazdı. O kadın günahı kadar sevmez kayınpederini. Onun için serçe parmağını bile oynatmaz.” (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 286)
*****
Filmlerde gösterilen tabancaların, er ya da geç kullanılmasına benzer bu durum. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 296)
*****
Muhtemelen diğer gişe memuresinin, şikâyeti üzerine, kırk yılda bir yüzünü gösteren büyük patron, öğlene doğru baskın yapmıştı sinemaya. “Kreş mi sandınız burayı?” diye gürlerken, filmin tanıtımı için tavandan sallandırılmış 1×2 m karton halının üzerinde, yakışıklı Aladdin ile beraber bağdaş kurmuş göbekli cinden gözlerini alamayan 5,5-Yaşındaki ile 6,5-Yaşındaki’ne dönüp sert sert bakmıştı. Ama eğer ölmeye ramak kala, hatıralarımız yerine, şimdiye değin attıklarımız olsaydı bir film şeridi gibi geçip giden gözümüzün önünden, fazladan uzatabilirdik ömrümüzü. (Elif Şafak, Bit Palas, Doğan Kitap’ta 32. baskı, Eylül 2020, Sayfa 346)

Ezgi Tanergeç

Amcası, bir eski zaman karakteriydi aslında. Fred Çakmaktaş gibi, Bill Cosby gibi, Zagor gibi, Hulusi Kentmen gibi, Tom Sawyer gibi sadece çocukluk döneminde görüp vedalaştığı nostaljik bir figürdü âdeta Muhittin Amca. (Ezgi Tanergeç, Tuzlu Yüz, İthaki Yayınları, 1. Baskı, Ekim 2025, Sayfa 11)
*****
Şoför mahallinde direksiyonu çevirip arabanın ötesini berisini kurcaladıktan sonra bir macera filminden aklında kalan sahneyi canlandırmaya karar vermişti. Fakat filmin gerçeğe döneceğini düşünememişti.
…
O andan sonrası Haytdar için makasla kesilip sağa sola atılmış film şeridi parçaları gibiydi: bir karede Ercan’ın babası Koca Kadir’in ağzı açık korku dolu yüzü, bir karede annesinin uçan yemenisine aldırmadan saçlarını savura savura arabaya doğru koşuşu, diğerinde babasıyla köyün erkeklerinin birbirlerine, “Koş koş, yakala” diye bağırışları, öbüründe en arkadaki babaannesinin ellerinin dizlerine vura vura tepinmesi… (Ezgi Tanergeç, Tuzlu Yüz, İthaki Yayınları, 1. Baskı, Ekim 2025, Sayfa 64-65)
*****
İçindeki bir kimse ön plana çıktı ve, Sus şu anda avukata ihtiyacın var, söyleyeceğin her şey aleyhine delil olarak kullanılır bir filmde görmüştüm, sus, dedi. (Ezgi Tanergeç, Tuzlu Yüz, İthaki Yayınları, 1. Baskı, Ekim 2025, Sayfa 129)
*****
“He, Haydar. Filim artizi gibi geldi valla.” (Ezgi Tanergeç, Tuzlu Yüz, İthaki Yayınları, 1. Baskı, Ekim 2025, Sayfa 137)
*****
Çünkü orada başka suçlular da olacaktı; gerçek suçlular… Filmlerde gördüğü kıdemli koğuş ağası, belalı bir fırlama, bağlamacı abi, bilge dayı, azılı katiller, haraççılar, şakacılar, alaycılar ve deliler… Hiçbiriyle sosyalleşmek istemiyordu. Türk filmlerinde olduğu gibi o da kendini oraların en “feleğin çemberinden geçmiş”, en “kader kurbanı”, en “haksızlığa uğramışı” olarak görecek ve her başrol gibi en önemli derdin kendinde olduğunu sandığından kabuğuna çekilmek isteyecekti. (Ezgi Tanergeç, Tuzlu Yüz, İthaki Yayınları, 1. Baskı, Ekim 2025, Sayfa 160)
*****
Cam filmi kaplı arabasının koruyucu ikliminden çıkar çıkmaz “Tuzlukarnı güneşi” diye bir gerçek olduğunu idrak etti. (Ezgi Tanergeç, Tuzlu Yüz, İthaki Yayınları, 1. Baskı, Ekim 2025, Sayfa 161)
*****
Açıkhava sinemasına gelmişler gibi perdeye çok yaklaşmadan sağa sola, uygun buldukları yerlere yayıldılar. (Ezgi Tanergeç, Tuzlu Yüz, İthaki Yayınları, 1. Baskı, Ekim 2025, Sayfa 169)
*****
Malik, “Artistlik yapma lan!” deyip ittirdi Kasım’ı. (Ezgi Tanergeç, Tuzlu Yüz, İthaki Yayınları, 1. Baskı, Ekim 2025, Sayfa 170)

Bir yanıt yazın

Sinemacılık ve Filmcilik Yararına Bağımsız İletişim Platformu