Almodóvar’ın Cesur İtirafları / Buruk Noel

Pedro Almodóvar 78 yaşında. Ve onun için yaşama amacı film yapmaktan geçiyor. Bu yıl Cannes’da dünya prömiyerini yapan son çalışması ‘Buruk Noel / Amarga Avidad’da sinemasının etik sınırlarını en çıplak ve en acımasızca eleştirirken, çuvaldızı kendisine batırmak suretiyle cesur itiraflarda bulunuyor.

Film, birbirinin aynası gibi duran iki farklı zaman dilimini ve anlatıyı iç içe geçiriyor. İlki, annesinin ölümüyle sıkıştığı yas girdabından, yoğun bir çalışmaya dalarak çıkmaya çabalayan reklam filmi yönetmeni Elsa Rosado’nun (Bárbara Lennie) öyküsü, diğeri ise alter egosu Elsa’nın merkezde olduğu bir senaryo yazmaya girişen auteur yönetmen Raúl Durán’ın (Leonardo Sbaraglia) hikâyesidir.

Aralık 2004’de annesini yitiren Elsa için, insanların neşe içinde kutlama yaptığı, ailelerin bir araya geldiği Noel zamanı, ağır bir matem, bastırılmış duygular ve panik atak kriziyle birleşerek kederli bir atmosfere bürünmüştür. Bu döneminde genç kadına, reklam filminin kast oluşturma sürecinde tanıştığı, hafta sonları gelirini arttırmak için bekarlığa veda partilerinde erkek striptizci olarak boy gösteren, aslen itfaiyeci sevgilisi Bonifacio (Patrick Criado) destek olur.

Elsa hayatla başa çıkma sürecinde, kendisi gibi duygusal bir krizin pençesinde kıvranan, mutsuz bir evliliğin içinde sıkışıp kalmış Patricia’nın (Victoria Luengo) yaşadığı mutsuzluğu bir malzeme olarak kullanma yoluna gider. Patricia ailevi meselelerinin bir film senaryosuna meze yapılacağını öğrendiğinde öfkelenir ve yakın arkadaşıyla yollarını ayırır. Elsa’nın yeni misyonu, küçük oğlunu trafik kazasında yitirişinin ardından yoğun bir depresyona girerek annesinin kırsaldaki evine taşınmış olan eski model Natalia’yı (Milena Smit) hayata döndürmektir. Raúl’un ipleri eline almış olduğu üst anlatıda ise, hem Elsa’nın hem de Natalia’nın yaratıcısı olan auteur yönetmenin, son taslağı üzerinde kararsızlığı sürerken, 20 yıllık asistanı Mónica (Aitana Sanchez-Gijón), gerçek yaşamda biricik oğlunu kaybetmiş kadın arkadaşının trajedisini filmine malzeme yapmaya yeltenen yönetmen ile kıyasıya tartışmaya girer.

Almodóvar ‘The Guardian’a verdiği röportajda filmdeki alter egosu Raúl ile bağını açıklarken ‘Buruk Noel’in bugüne kadar çektiği en riskli film olduğunu ifade ediyor. Öyle ya, kendini hikâyenin kötü adamı konumuna yerleştirmiştir ve Raúl’un kurduğu cümlelerin ve diyalogların en az % 80’i, gerçek hayatta doğrudan kendisinin ağzından ve kaleminden çıkmadır. Bu açık yürekli itiraf, Alberto Iglesias’ın kor alevler gibi yükselen tekinsiz tınılarının eşlik ettiği final sekansında gerilimi doruğa taşır.

Hesaplaşma sürecinde Raúl’u ‘kişisel vampirlikle’ suçlayan Mónica sadece kişisel bir öfke kusmaz, aynı zamanda ustasının yönetmenlik kariyerine ve sanatsal durgunluğuna dair ağır eleştiriler getirir. Raúl yazmaya başladığı zaman etik bariyerleri parça parça etmiştir. Mónica onun (ya da Almodóvar’ın) yitirdiği annesi için dinmeyen yasına dair kişisel hattın ötesine geçerek, geçmişi hatırlayan sinemacıyı başkalarının kederini kurmacaya dönüştürmesinin ahlâki boyutu ile yüz yüze getirir. O kurmacanın bittiği, gerçeğin ve suçluluk duygusunun başladığı çıplak gri alanda kendini savunur gerçi. En iyi filmlerini çekmiştir belki. Yaşlanmıştır, özgün fikirler üretmekte zorlanmaktadır. Ama hayattadır ve rekabet sürmektedir. Köşesine çekilerek eski başyapıtlarıyla anılmak ya da minör eserler üretmek ona yetmeyecektir.

2019 yapımı ‘Acı ve Zafer / Dolor y Gloria’ İspanyol sinemacıya özgü bir yaşam güzellemesi; kederiyle, sevinciyle, acısıyla mizahıyla onun hayatla hesaplaşmasının öyküsüdür. Onun ‘Amarcord’u olarak kaleme aldığım satırlarda, bu anılar albümünün belki de bir vasiyet filmi olduğunu yazmışım. Lakin Almodóvar direniyor ve ilerleyen yaşına rağmen, hayatta ona en büyük mutluluk veren şeyi, film çekmeyi sürdürüyor. Görüldüğü üzere, bu defa daha karanlık, gerilimli bir kariyer hesaplaşması ve itiraflar sürecinin meta kurgusu ile karşı karşıyayız. ‘İspanyol sinemasının yaramaz çocuğu’, kendisine bu ünvanı getiren sinema kariyerinin erken dönem filmlerinden yadigâr, cüretkâr, hınzır ve kitch unsurları yine de eksik etmiyor. Yaşlılık dönemi hesaplaşmaları, Elsa’nın kurgu hikâyesi, yas ve melodram ağırlıklı bir tonda ilerlerken, alter egosunun ‘yatağımdaki güzel yaratık’ olarak tanımladığı yakışıklı itfaiyeci Bonifacio’nun striptiz sekansı, kariyerinin köklerine, onun o eski pervasız tarzına doğrudan bir selam gönderiyor.

Filmin adını ödünç aldığı ünlü Meksika halk şarkısı ‘Amarga Navidad’ (tam çevirisiyle ‘Acı Noel’), biten, geriye sadece acı, hayal kırıklığı ve gözyaşı bırakan trajik bir aşkı anlatır. Filmde bu klasik ezgiyi, Almodóvar’ın büyük saygı duyduğu, kariyeri boyunca filmlerinde yer verdiği ve çok yakın bir dostluk kurduğu Chavela Vargas’ın yorumundan dinliyoruz. Elsa ile Patricia’nın efsanevi müzik adamının yorgun sesini ne denli ustalıkla kullandığını dile getirdiği, üstadın son demlerinde çıktığı konserlerin birinden alıntıdır bu etkileyici kayıt.

Filmin çok konuşulan, gerçekle kurmacanın iç içe geçtiği büyüleyici anlarından birinde, Vargas ile özdeşleşmiş ‘Las Simples / Cosas / Basit Şeyler’i çağımız popüler şarkıcılarından Amaio Romero’nun canlı ve duruluğuyla kalpleri fetheden yorumundan dinliyoruz. ‘Aşk basittir’ diyor şair. ‘Ve zaman yutacaktır basit şeyleri’. ‘Ve her zaman dönersin o eski, hayatı sevdiğin yerlere’. Vargas’ın izinde, Almodóvar da elden ayaktan düşene kadar en büyük tutkusunun izini sürmeye, yazmaya ve film çekmeye devam edecek gibi görünüyor. Filmografisine yayılan estetik ve tematik ilkeleri doğrultusunda kendi sinema manifestosunu inşa etmiş auteur sinemacının, tüm kibrini kırarak kendisini acımasızca eleştirdiği bu dürüst itirafnamesi, adı gibi buruk, açık uçlu ve sinema tarihine geçecek fırtınalı bir epilogla sonlanıyor. Kaçırmayın.

(12 Kasım 2026)

Ferhan Baran

ferhan@farhanbaran.com

Amaç Kazanmaksa… Bir Banka Nasıl Soyulur?

İnternet üzerinden yapılan sosyal medya paylaşımları her geçen gün artıyor. Televizyon bile izlenmemeye başladı son zamanlarda… çünkü tek taraflı yayın yerine interaktif (yani sizin de sözünüzü söyleyebileceğiniz bir alan) yayınlar daha bir anlamlı. Bu, muhakkak ki, kocaman bir soru işaretini de beraberinde getiriyor: Nereye kadar doğru, ne kadar inanılır veya güvenilir? Teknolojinin hızıyla bunun da moda(!)sının bir zaman sonra geçeceğine inanıyorum.

Bir grup internet fenomeni banka soygunlarını internetten yayımlar; FBI, (bile, bütün devlet kurumları gibi) çözümsüz kalır buna karşı. Fenomenler iyi çalışır, iyi hazırlanır ve her soygunun ardından takipçilerini hızla arttırır. Filmi bu iki cümleyle anlattığınızda gerçekten bir şeyleri atlamışsınız demektir. Birincisi, Mark Bianculli’nin senaryosunu David Leitch, çok başarılı çekmiş. Ritmi, hızı, kurgusu, renkleri, ışığı, görselliği, oyunculukları, anlatılanlar gerçekten, ama gerçekten çok başarılı. İki saatlik filmin nasıl geçtiğini anla(ya)mıyorsunuz bile. İnanılmaz bir hareketlilik ve çok daha önemlisi müthiş bir hız, meraktan tırnaklarınızı bile yiyemediğinizin farkına salondan çıktığınızda varıyorsunuz ancak.

Polisle (FBI ile) köşe kapmaca oynayan banka soyguncuları, deyim yerindeyse göz göre göre soydukları bankadan kaldırdıklarını yoksullara, yaşlılara, öğrencilere, hastalara, ihtiyacı olanlara dağıtıyor. Zaten soygun anını izleyen insanlar daha bir inanıyor soygunculara, daha bir sahip çıkıyor. Öyle ki, son soygunda oluşturdukları kalabalık soyguncuların kaçabilmesine fırsat sağlıyor.

Bizdeki durum!

12 Eylül sonrası, banka soyguncusu bir siyasi grubun yakalanan bireyleri Selimiye’de sorgulanıyordu (1984). Sorgucu subay, birine sordu: “Banka soyarak devleti yıkabileceğinizi mi zannettiniz?”; “Hayır” diye cevap verdi tutuklu genç… “Banka soyarak devletin yıkılmayacağını biliyoruz. Ancak devleti yıkabilecek olan örgütümüzün ve üyelerinin yaşaması için soyduk.” deyince, subayın ağzından “Deli misiniz oğlum, sahte çek senet olayına girseydiniz, hem böyle idamla yargılanmazdınız hem de ‘beyefendi’ olarak kabul görürdünüz herkes tarafından.” döküldü.

O zamandan bu zamana banka soygunları kalmadı (filmler dışında), her tarafta kamera var, polis her hareketi izleyebilecek donanıma sahip artık. Teknoloji sadece polisin (veya devletin) yararına gelişmiyor ya, devrimcilerin de kullanımına açık. O fırsatı bulan dilediğini yapıyor. Peki, öyle mi oluyor? Hayır. O sorgucu subayın önerisini fon soyguncuları duymuş olmalı ki, Türkiye’nin en büyük siyasi ve ekonomik soygununu gerçekleştirdiler.

Çok keyifli bir film izlemek için; demokratik eylemler dışına çıkmanın yarardan çok zarar getirebileceğini görmek için… sinemalarda, 13 Kasım’dan başlayarak…

(11 Kasım 2026)

Korkut Akın

korkutakin@gmail.com

Bir Milyonun Üzerinde Satan Yazardan Kayıp Bir Gecenin İzinde: Bizden Çalınan Gece

Kitaplarının toplam satışı bir milyonu aşan, 8. Munhakdongne Gençlik Edebiyatı Ödülü Büyük Ödülü sahibi Lee Kkoch Nim’in romanı Bizden Çalınan Gece, Elif Ahsen Gönen’in çevirisiyle Athica Books’dan yayımlandı. Terk edilmiş bir lunaparkın tekinsiz atmosferinde gelişen roman; gizemi, psikolojik dramı ve büyüme hikâyesini bir araya getiriyor. On yedi yaşındaki Gaeul’un kaybolması, on yıl öncesine uzanan sırları yeniden gün yüzüne çıkarır. Çocukluk arkadaşları Yugyeong ve Gyun’la paylaştığı geçmişte, yetişkinlerin unutulmasını istediği bir gecenin izleri vardır. Kâbuslar, açıklanamayan olaylar, üç genci yıllardır hiç konuşamadıkları bir kayıpla yüzleşmeye  götürür.

Bir Milyonun Üzerinde Satan Yazardan Kayıp Bir Gecenin İzinde: Bizden Çalınan Gece yazısına devam et →

Yerli Yurtsuz, Kasım’da 5 Ülkede Gösterilecek

62. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü kazanan Rıza Oylum’un yönettiği Yerli Yurtsuz belgeseli, Kasım ayında 5 ayrı ülkede 8 adet gösterim yapacak. Film, 4. kuşak demir ustası olan Yervant Demirci’nin Mardin Derik’te başlayıp Ermenistan’da devam eden yaşamının izini sürüyor. İlk gösterimini 62. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde yapan belgesel 27. Uluslararası Altın Safran Belgesel Film Festivali’nde Jüri Özel Ödülü almış, Portekiz’de düzenlenen 30. AVANCA – Uluslararası Sinema, TV, Video ve Multimedya Buluşması’ndan da ödülle dönmüştü. Yerli Yurtsuz, Rıza Oylum’un yönetmenliğini yaptığı ilk belgesel film.

Yerli Yurtsuz, Kasım’da 5 Ülkede Gösterilecek yazısına devam et →

Kronik Kitap’ta Bu Ay: Ekim 2026

Kronik Kitap, Ekim 2026 kitaplarını açıkladı. Yayınlanan kitaplar, Antony Beevor’un İkinci Dünya Savaşı, Peter Watson’ın Modern Zihin: 20. Yüzyıl Entelektüel Tarihi, Atlas Kaya’nın İkilem Atlası: Günlük Seçimler, Ömürlük Sonuçlar – Kendi Rotanı Çizmek İçin 25 Yol Ayrımı, Sezer Ortadağ’ın Tebeşir Tozu, Mike Downey’in İstirya Altını, Anthony Kaldellis’in Genesios Kroniği: İmparatorların Saltanatı – Doğu Roma ve Düşmanları (813 – 886), Nuri Conker’in Trablusgarp Savaşı’nda Neler Yaşandı? Trablus – Bingazi Seferi’nin İç Yüzü, Müjdat Keçeci’nin Hayatım ve Çalışmalarım: Anadolu Sanayisinde Bir Liderlik ve Mücadele Hikâyesi adlı kitaplardan oluşuyor. Raflarda yer alan Ekim ayı kitapları okurlarını bekliyor.

Kronik Kitap’ta Bu Ay: Ekim 2026 yazısına devam et →

Herkes Gençlere Nasıl Kariyer Yapacaklarını Anlatıyor, O Kariyer Deme Bana Diyor

Neslihan Muradoğlu’nun 30 yılı aşkın iş hayatından ve üniversitelerde gençlerle yaptığı buluşmalardan doğan Kariyer Deme Bana adlı kitabı Çizge Yayınevi etiketiyle kitapçı raflarında yerini aldı, okurla buluştu. Kitap, gençlere yeni bir başarı reçetesi sunmak yerine kariyer, iş hayatı, seçimler ve başarı üzerine bildiklerini yeniden düşünmeye çağırıyor. Muradoğlu, kendi deneyimleri kadar yapamadıklarını, pişmanlıklarını ve gençlerle yıllar içinde biriken sohbetlerini de açık sözlü bir dille anlatıyor. Kitap, Neslihan Muradoğlu’nun 1990’lı yılların başlarından bugünlere kadar uzanan iş hayatından, üniversitelerde gençlerle yaptığı buluşmalardan ve yıllar içinde kendisine ulaşan gençlerle kurduğu iletişimden doğdu.

Herkes Gençlere Nasıl Kariyer Yapacaklarını Anlatıyor, O Kariyer Deme Bana Diyor yazısına devam et →

Artakalan, Altın Portakal’dan Dört Ödülle Döndü

Ustaoğlu Film ana yapımcılığında, istos film işbirliğiyle hayata geçirilen Yeşim Ustaoğlu imzalı Artakalan (What Remains), 63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nden dört ödülle ayrıldı. Filmin yönetmeni Yeşim Ustaoğlu En İyi Yönetmen, başrol oyuncusu Öykü Karayel, En İyi Kadın Oyuncu, görüntü yönetmeni Kiril Prodanov En İyi Görüntü Yönetimi, Görkem Canbolat ve Osman Özcan ise En İyi Sanat Yönetimi ödüllerine layık görüldü. Yaratma gücünü ve yaşama sevincini yitiren şair Elif’in kendi sesine ve özgürlüğüne doğru çıktığı dönüştürücü yolculuğu anlatan Artakalan (What Remains) dünya prömiyerini 74. San Sebastián Uluslararası Film Festivali’nde gerçekleştirmişti.

Artakalan, Altın Portakal’dan Dört Ödülle Döndü yazısına devam et →

Hayalet Asker

William Eubank’ın yönettiği ve Jim Caviezel, Oliveia Thirlby, Beau Knapp ile Garret Dillahunt’ın oynadığı Hayalet Asker (Ghost Soldier), 20 Kasım 2026’da TME Films dağıtımıyla Columbia Pictures tarafından vizyona çıkarılıyor.
Henry ‘Fitz’ Fitzgerald, gözlerden uzak bir hayat sürmektedir. Güçlü bir yabancı şirket, büyük bir kazanç elde etmek için Fitz’in ve komşularının topraklarını ele geçirmeye geldiğinde ise bu sessizlik sona erer. Eski bir Özel Kuvvetler askeri ve ileri teknoloji silah geliştiricisi olan Fitz, kimsenin görmediği silahları, ömür boyu süren ölümcül askeri eğitimi ve sarsılmaz adalet anlayışıyla harekete geçer. Şirket ise karşısında kazanamayacağı tek kişilik bir savaşı bulur.

  • Basın Bülteni
  • Fragman: 1 / 2
  • IMDb

Hayalet Asker yazısına devam et →

Altın Portakal’ın En İyi Filmi: Taş ve Tüy, En İyi Yönetmeni: Yeşim Ustaoğlu

“Sinemanın ışığı DAİMA Altın Portakal’da parlayacak” diyerek başlayan 63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali bir haftanın sonunda ödül töreniyle sona erdi. Gecenin galibi En İyi Yönetmen de dahil olmak üzere 5 ödülle ayrılan, Yeşim Ustaoğlu imzalı Artakalan oldu. Ragıp Türk’ün yönettiği Taş ve Tüy ise festivalden, En İyi Film dahil 6 ödülle ayrıldı. Sungu Çapan Sinema Yazarları Jürisi ve Film – Yön Jürisi’nin de tercihi Ragıp Türk ile Taş ve Tüy filminen yanaydı.

  • Basın Bülteni
  • Altın Portakal'da Son Gün
  • Festival hakkında geniş bilgi için tıklayınız.

Altın Portakal’ın En İyi Filmi: Taş ve Tüy, En İyi Yönetmeni: Yeşim Ustaoğlu yazısına devam et →

Darbeden Haberdar Olan CIA Ajanları: Vahşi At Dokuz

Bu hafta ara seçimler geçiren ve tüm dünyanın gündemini meşgul eden ABD, ülkelerin geleceklerini de belirlemeye çalışıyor. İran’la savaşması, İsrail’le yakınlaşması (seçim sonuçlarına göre sanki biraz mesafe girecek), Venezuela’ya girip Başkanı bir gece kaçırıp hapsetmesi, geriye gittikçe bu tür durumların altında hep var. Barış istemediğini biliyoruz, neoliberalizmi dünyaya egemen kılmayı istediğini de… Kimi zaman başarsa da yüzüne gözüne bulaştırdığı da oluyor.

Martin McDonagh’ın yazıp yönettiği, John Malkovich, Sam Rockwell, Steve Buscemi’nin oynadığı Wild Horse Nine (Vahşi At Dokuz) aslında şecaat arz ederken sirkatin söylüyor. Deneyimle ama artık çok yaşlı Malkovich (Chris Carlise) ve Rockwell (Lee Chesterfield) yıllardır birlikte çalışan CIA ajanıdırlar. Başlarındaki MJ (Buscemi) onları sürekli takip eder… 1973 yazında CIA, Şili’de, demokrasiyi yok etmek amacıyla bir çalışma içerisindedir ve bildiğiniz gibi Allende CIA’in çalışmasıyla devrilir, yerine faşist diktatör Pinochet geçer ve ülkeyi tam bir kan gölüne çevirir; işkenceler, hapisler, öldür(ül)meler, -çocukları kaybolan annelerin mücadelesi unutulmaz. Arkadaşından (kanserdir ve çaresizdir) kendisini öldürmesini isteyen Chris, çenesini tutamaz, darbe yaptıkları ülkeleri ve kimleri öldürdüklerini her yerde, herkese duyuracak kadar yüksek sesle söyler. MJ iki arkadaşı Paskalya Adasına yönlendirir.

Kennedy’yi kim öldürdü?

Sahi, CIA sadece başka ülkelerdeki darbelerin örgütleyicisi değildir; kendi ülkelerinde de “derin devlet” bazı suikastlar yapar. En ilginci ve bugüne kadar faili bulunamayan John F. Kennedy’yi de CIA’in öldürttüğünü -hâttâ kendisinin bile öldürmüş olabileceğini- ima eder Ajan Chris. Kumpas burada işte…

Film, aslında tam bir kara mizah. Çokça gülüyorsunuz, çokça kocaman soru işaretleriyle boğuşuyorsunuz, yaşlı ajanın ne yapmak istediğini sorguluyorsunuz. Filmin birinci katmanını bir tarafa bırakalım… Paskalya Adasındaki dev heykeller, yerel ve evrensel çatışması, (filme adını veren) yılkı atları ile casusluklar taşıyıcı ögeler. Öne çıkan iki durum var: Birincisi, dünyanın neresinde bir darbe varsa, yapılıyorsa CIA o hareketin içindedir. Başarılı olur veya ol(a)maz, ama demokrasi karşıtlığının tek dostu CIA’dir. Bunun için de hiçbir fedakârlıktan (!) kaçınmaz. Yeter ki demokrasi, barış olmasın. İkincisi, CIA ajanları o kadar düşük profilli insanlardır ki (şefleri de, ajanları da uyuşturucu kullanan, aile hayatı olmayan, dünya yansa bir çulları olmayan kişilerdir) hiçbirine güvenilemez.

Hollywood sineması ABD’yi eleştirirken seyircinin duygusunu dikkate alır. Sonunda muhakkak kendisi kazanır. O ajanlar silinir gider, ABD yeni ülkeleri sömürmek için yeni planlar yapar. Sahi, Irak, Libya, Afganistan ve en son İran örnekleri bunu göstermiyor mu?

06 Kasım’dan başlayarak gösterimde.

(07 Kasım 2026)

Korkut Akın

Ferhan Baran Yazıyor: Kötülüğün Sıradanlığı / Devrinin Adamı

Cannes Altın Palmiye seçkisinin ağır topları hız kesmeden sinemalarımızda gösterime giriyor. Festivalin 79. edisyonundan en iyi senaryo ödülü ile dönen ‘Devrinin Adamı / Notre Salut’, yönetmen Emmanuel Marre’ın büyükbababası Henri Marre’ın yaşam öyküsünden ve karısı Paulette ile yazışmalarından yola çıkılarak çekilmiş. 49 yaşındaki Henri Marre (Swann Arlaud) ile filmin açılışında devlet memurlarının bir araya geldiği bir açık … Devamı…»

Suçlar ve Pişmanlıklar / Vahşi At Dokuz

Martin McDonagh’nın Eylül ayında Venedik’te dünya prömiyerini yapan son şaheseri ‘Vahşi At Dokuz / Wild Horse Nine’, Şili’den arşiv görüntülerle açılıyor. 1970 yılında demokratik seçimle iş başına gelen Salvador Allende’nin zaferini kutlayan kalabalığa, ülkenin efsanevi protest müzisyeni Violeta Perra tarafından yazılıp bestelenen ve evrensel bir marş haline gelmiş ünlü şarkısı ‘Gracias a la Vida’ eşlik etmektedir. ‘Hayata Teşekkür’ eden Şilililerin coşkusu bilindiği üzere fazla uzun sürmeyecek, Güney Amerika’nın demokratik yollarla seçilen ilk Marksist başkanı 1973 Eylül’ünde askeri darbe ile devrilirken, ülke tam 17 yıl sürecek koyu bir karanlığa sürüklenecektir.

Film, CIA’in Allende hükümetini devirmek için yürüttüğü gizli operasyonlar sürerken, darbe öncesinde başkent Santiago’dan uzaklaştırılarak, Pasifik Okyanusu’nda Şili’ye bağlı, mistik doğası ve yerel olarak ‘Moai’ adıyla bilinen gizemli kutsal heykelleriyle ünlü Paskalya adasına (Rapa Nui) gönderilen iki deneyimli ajanın hikâyesini anlatıyor. ‘Örgütün yürüyen tarihi’ de denilen 72 yaşındaki ajan Chris Carlisle (John Malkovich) ölümcül hastalığının son evresindedir. Yaşlı adam, belleği parça parça silinir, bedeni adım adım çökerken, ömrü boyunca yaptıkları için vicdan muhasebesi içindedir. 1954’te Guatemala, 1960’da Kongo’daki darbeleri yönetmiş, 1961’de Küba’ya ‘Domuzlar Körfezi’ çıkarmasını başarısızlık olarak kabûl etse de 1963 yılında John F. Kennedy’nin katledildiği Dallas suikastının arkasını yine O toplamıştır.

Kendi tümörüyle alay ederek onunla diyaloğa giren Chris ölüme hazırlanırken, bildiklerini kayıt altına alarak anılarını yazmayı kafasına koymuştur. Kurt casusun bir süredir birlikte çalıştığı kendinden genç deneyimli ajan Lee Chesterfield (Sam Rockwell) ile gözlerden uzak adaya yollanmasının esas nedeni budur. Kendi karanlık geçmişi ile yüzleşmekte olan Chris oyunu açık oynamaktadır. Havaalanında karşılaştıkları üniversite öğrencisi Monica (Mariana di Girolamo) ile Alicia’ya (Ailín Salas) ‘buraya demokrasinizi çökertmeye geldik’ dediğinde onu susturmaya kalkan partneri, ‘bizi afişe edecek ne bir şey yapalım, ne de konuşalım’ yanıtını verir. ‘Lee’ye güvenme’ yazılı not Chris’in gömleğinin cebindedir ama onca yalnız yıldan sonra bir baba-oğul ilişkisi içinde olduğu genç adamın yakınlığını kaybetmek istemez. Tek arzusu ona güvendiğini bilerek ölmektir.

Bizde ‘Leenane’in Güzellik Kraliçesi’ ve ‘Inishmore’lu Yüzbaşı’ gibi oyunlarıyla tanınan İrlanda asıllı yönetmenin bu son çalışması, ‘tiyatro suya yazılan yazıdır’ deyişinden hareketle sinema dünyasına adım attığı 2008 yapımı ‘In Bruges’ filmiyle yapısal olarak önemli benzerlikler taşıyor. Söz konusu filmde dramatik bir hatayla bir çocuğun ölümüne neden olan kiralık katil, ortağıyla birlikte patronları tarafından Belçika’nın masalsı gotik kentine ‘gözlerden uzak kalmaları ve beklemeleri’ için gönderilir. ‘Vahşi At Dokuz’da ajan çiftin Şili’deki gergin darbe ortamından uzaklaştırılarak beklemeye alındığı Paskalya Adası bir kez daha karakterlerin geçmişleriyle hesaplaştıkları izole bir tiyatro sahnesi gibidir. Keza, 2022 yapımı ‘The Banshees of Inisherin’de iki kadim dost olan Colm ile Pádraic’in birbirlerinden kopuşunun ardından, İrlanda’nın muazzam doğa manzaraları ihtiva eden gözlerden uzak adası bu ayrılık kararını besleyen bir ‘açıkhava hapishanesine’ dönüşür. Her üç filmde de mekânların güzelliği, çatışan karakterlerin vicdan azabı, öfke ve nefret patlamaları ile tezat oluşturmaktadır.

Coğrafi güzelliği ahlâki yozlaşmayı, kopuşu ve suçu örtbas eden tezat bir örtü gibi kullanan McDonagh bu kez politik damardan giriyor. Emperyalist dünyanın çıkarları doğrultusunda dünyanın dört bir ikliminde ortalığı karıştıran ölümcül operasyonlar üzerinden ABD’nin dış politikasına çok sert ve net eleştiriler getiriyor. Chris adada sohbet ettikleri ve Santiago’ya dönmemelerini öğütlediği protestolara katılmış iki genç kıza, 11 Eylül 1973’te yaşanacakları önceden haberliyor: ‘ordunun yönetime geleceğini, yakalanacaklarını, Santiago’daki stadyuma kapatılacaklarını, çoğu gencin orada öleceğini bir bir anlatıyor’. Gabriel Garcia Marquez’in bizde ‘Kırmızı Pazartesi’ olarak bilinen ünlü romanındaki gibi ‘önceden ilan edilmiş bir felâketi’ tüm ayrıntılarıyla ifşa ediyor, onlara ‘asla bir arabaya zorla binmeyi kabul etmemelerini, gerekirse çarpışarak sokakta can vermelerini’ öğütlüyor.

McDonagh siyasi açıdan oldukça kasvetli hikâyesini yine kendine özgü absürt bir kara güldürüyle dengeliyor. CIA ajanları küresel cinayetleri ya da kapıdaki ölüm gerçeğini düşünmüyor sürekli olarak. Aralarında ‘peynirler ve ülkelerin eşcinsel eğilimleri’ benzeri anlamsız geyikler de dönüyor. Bu diyaloglar, 1973 yılındaki maço, her şeyi kendinden menkul gören ve dünyayı ‘Amerikalılar ve diğerleri’ olarak gören ajanların entelektüel cehaletini alaya alıyor. Kanlı müdahaleleri adeta bir CV maddesi gibi sıralayan Chris’in şahsında, ABD dış politikasını ve kendi başkanını dahi kolaylıkla gözden çıkarabilen emperyalist düzeni şeytani bir mizahla yeriyor. Üstadın oyunlarında seyirciyi şoke eden ahlâki gri alanlar, çiğ şiddet, rahatsız edici tabular benzeri ‘Suratına Tiyatro / In-Yer-Face’ esintileri, iki kafadar ajanın geçmişte işledikleri küresel cinayetleri birer ‘ofis dedikodusu’ gibi rahatça konuşmalarında kendini gösteriyor.

McDonagh’un harika senaryosu, önceki filmlerinde olduğu gibi, muhteşem bir oyuncu topluluğu ile beyazperdeye taşınıyor. Venedik’ten en iyi erkek oyuncu ödülü ile dönen, Chris karakteriyle yaşıt Malkovich, kanseriyle konuşurken aslında Tanrı’yla, vicdanıyla ve yaklaşmakta olan cehennem azabıyla pazarlık eden yorumuyla şimdiden Oscar’a göz kırpıyor. Lee’de yazar yönetmenle biri tiyatroda (The Pillowman) olmak üzere üç kez çalışmış bağımsızların bağımsızı Rockwell, ikilinin acımasız patronunda görmüş geçirmiş Steve Buscemi, Lee’nin karısı Marge’da bağımsızlar kraliçesi Parker Posey çok iyiler. 2012 tarihli ‘Yedi Psikopat’ta seri katilleri hedef almış, tavşanıyla takılan gizemli ve melankolik Zachary Rigby rolünde izlediğimiz, yönetmenin olmazsa olmazlarından efsanevi müzisyen ve oyuncu Tom Waits ise Chris’in erkek kardeşi Jim olarak kısacık bir sahnede rol çalmayı başarıyor.

Filmin adına gelince, McDonagh bu konuyu kasıtlı olarak biraz gizemli bırakmış. ‘Üç Billboard’ gibi filmlerindeki sayıların kariyeri boyunca birbiriyle bağlanan ve bir gün bir araya geldiğinde anlam ifade edecek gizli bir bütünün parçaları olduğunu çıtlatmış, ancak detay vermekten kaçınmış. Rapa Nui’de başıboş dolaşan atlar, artık sistemin dışına çıkmış, emir almayı bırakmış, kendi bildiğini okuyan Chris’in ehlileştirilemezliğiyle ilgili olmalı. Dikkatli izleyiciler Chris’in adada 9 no’lu motel odasında kaldığını da fark etmiştir. Yönetmenin tercihiyle ince detayları zamana bırakalım.

(05 Kasım 2026)

Ferhan Baran

ferhan@ferhanbaran.com

Altın Portakal Heyecanında İki Film Daha Seyirciyle Buluştu

63. Uluslararası Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde bugün yarışma heyecanının yoğunluğu vardı. Ulusal Yarışma filmlerinden Bir Anne Hakkında ile Ölü Arının İğnesi filmleri seyirci karşısına çıktı,  ekipleri söyleşilere katıldı. İzleyici ile ilk buluşan, Bir Anne Hakkında ekibi oldu. Yönetmen Büşra Bülbül, senarist Bekir Bülbül, oyuncular Sevda Erginci, Ecmel İs Ergür, Osman Doğan, Ahmet Çelik, Ümran Şakır, Duygu Köse, yapımcı Betül Demir ve cast direktörü Filiz Çelik soruları cevapladı.

Altın Portakal Heyecanında İki Film Daha Seyirciyle Buluştu yazısına devam et →

Sinemacılık ve Filmcilik Yararına Bağımsız İletişim Platformu